Tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường Việt Nam về mức thấp kỷ lục
Dòng vốn ngoại trên thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn chịu áp lực rút ròng, song xu hướng bán ra đang có dấu hiệu thu hẹp.
Theo báo cáo cập nhật dòng vốn ngoại và dự báo danh mục cổ phiếu Việt Nam trong FTSE Global Equity Index Series (FTSE GEIS) của Chứng khoán BIDV (BSC), tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường Việt Nam đã giảm về mức thấp kỷ lục, theo dữ liệu BSC tổng hợp. Tại Top 50 cổ phiếu, nhóm này gồm 27 cổ phiếu ngân hàng và 23 cổ phiếu có vốn hóa lớn nhất trên HoSE.
Theo dữ liệu ngày 9/6/2026, tổng vốn hóa của Top 50 đạt khoảng 390 tỷ USD, trong đó vốn hóa điều chỉnh theo free-float khoảng 144 tỷ USD. Giá trị vốn hóa do nhà đầu tư nước ngoài sở hữu khoảng 46 tỷ USD, trong khi nhà đầu tư trong nước sở hữu khoảng 242 tỷ USD.
Xét theo quốc gia, Nhật Bản là nhóm nhà đầu tư nước ngoài có giá trị sở hữu lớn nhất tại Top 50, khoảng 7,87 tỷ USD, tương đương 22,4%. Tiếp theo là Hoa Kỳ khoảng 2,94 tỷ USD, Singapore 2,47 tỷ USD, Hàn Quốc 2,31 tỷ USD và Anh 2,26 tỷ USD. Thái Lan, Trung Quốc, Cayman Islands, Phần Lan, Đài Loan, Hà Lan và Malaysia cũng nằm trong nhóm có giá trị sở hữu đáng kể.
Trên toàn cầu, dòng vốn đầu tư hiện vẫn tập trung mạnh vào các chủ đề liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) và chất bán dẫn. Hoa Kỳ cùng nhóm cổ phiếu liên quan đến AI, tài sản thanh khoản cao đang là những khu vực và nhóm tài sản thu hút dòng tiền.
Tại khu vực Đông Á, Hàn Quốc và Đài Loan từng ghi nhận dòng vốn đầu tư nước ngoài gia tăng, nhưng sau đó cũng chứng kiến tốc độ rút ròng đáng kể do các rào cản kỹ thuật và giới hạn quy định của các quỹ. Trong khi đó, các ngành ngoài nhóm AI và chất bán dẫn, như tài chính và bất động sản, chịu ảnh hưởng bởi xu hướng phân bổ vốn toàn cầu hiện tại.
Ấn Độ là thị trường bị các quỹ thuộc nhóm thị trường mới nổi hạ tỷ trọng nhiều nhất. Theo BSC, ngoài các yếu tố vĩ mô, việc hạn chế khả năng tiếp xúc với công nghệ mới cũng là một yếu tố khiến dòng vốn ngoại rút khỏi thị trường này.
Tại ASEAN, khối ngoại đã quay lại trạng thái bán ròng ở hầu hết các thị trường. Indonesia ghi nhận mức rút vốn mạnh nhất, tiếp đến là Việt Nam, Malaysia và Philippines.
Tuy nhiên, BSC nhận định khối ngoại đã bắt đầu mua ròng trở lại tại một số quốc gia trong nửa cuối năm 2026.
Trong bối cảnh dòng tiền quốc tế đang ưu tiên các chủ đề AI và chất bán dẫn, Việt Nam không nằm trong nhóm hưởng lợi trực tiếp từ xu hướng này. Tuy nhiên, BSC đánh giá thị trường Việt Nam vẫn sở hữu nhiều yếu tố có thể thu hút dòng vốn nước ngoài so với một số thị trường khác.
Ba lợi thế của Việt Nam gồm chính sách vĩ mô ưu tiên tăng trưởng, định giá và tăng trưởng lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS) hấp dẫn, cùng với quá trình tiếp tục cải cách thị trường chứng khoán. Bên cạnh đó, dòng vốn liên quan đến quá trình nâng hạng FTSE và mục tiêu hướng tới MSCI cũng được xem là một yếu tố hỗ trợ.
Ngược lại, Việt Nam có một số điểm bất lợi như không thuộc nhóm chủ đề AI và chất bán dẫn; tỷ trọng ngành tài chính và bất động sản lớn; tỷ trọng nhà đầu tư cá nhân cao, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float) thấp và giới hạn sở hữu nước ngoài (FOL); đồng thời thị trường còn thiếu các “hàng hóa” mới có chất lượng để thu hút dòng vốn quốc tế.
Một trong những yếu tố đáng chú ý đối với dòng vốn ngoại là áp lực bán từ các quỹ ETF đang có xu hướng giảm. BSC cho rằng dòng vốn ETF có thể chịu ảnh hưởng trong quá trình chuyển đổi từ thị trường cận biên sang thị trường mới nổi, khi các quỹ tham chiếu theo nhóm FTSE Frontier chịu áp lực bán ra.
Tuy nhiên, áp lực này được kỳ vọng giảm dần khi quá trình chuyển đổi chính thức bắt đầu từ ngày 21/9/2026 và kéo dài đến ngày 20/9/2027. Theo lộ trình được BSC tổng hợp từ FTSE, tỷ lệ giải ngân bổ sung sẽ được thực hiện qua bốn đợt: 10% vào tháng 9/2026, 20% vào tháng 3/2027, 35% vào tháng 6/2027 và 35% còn lại vào tháng 9/2027. Như vậy, tổng tỷ lệ chuyển đổi sẽ đạt 100% vào tháng 9/2027.
Đáng chú ý, BSC cho biết rủi ro liên quan đến việc quỹ ETF Fubon phải thanh lý vị thế trong giai đoạn bắt đầu chuyển đổi đã được loại bỏ sau khi FTSE Russell cập nhật quy tắc mới đối với bộ chỉ số FTSE Vietnam Index Series.
Tuy nhiên, một áp lực kỹ thuật khác vẫn có thể xuất hiện trong kỳ rà soát tháng 9/2026. Tại ngày 18/8/2026, tỷ trọng của VIC và VHM trong ETF Fubon lần lượt ở mức 18,5% và 13,5%. Do quy định giới hạn tỷ trọng tối đa 10% mỗi cổ phiếu, BSC cho rằng hai mã này sẽ chịu áp lực bán trong kỳ rà soát tháng 9 để đưa tỷ trọng về mức quy định.
BSC xây dựng hai kịch bản đối với dòng vốn ngoại vào Việt Nam trong nửa cuối năm 2026. Ở kịch bản tích cực, dòng tiền sau khi rời nhóm công nghệ do giai đoạn tăng quá nóng sẽ tìm kiếm những điểm đến mới, tạo cơ hội cho các thị trường bị “bỏ quên”. Các yếu tố thúc đẩy gồm động lực vĩ mô, chủ đề đầu tư mới, nhu cầu đa dạng hóa danh mục, các rào cản kỹ thuật tại những thị trường tăng trưởng nóng và khả năng rủi ro toàn cầu hạ nhiệt.
Trong kịch bản cơ sở, xu hướng Hoa Kỳ và AI tiếp tục diễn ra, khiến dòng tiền chưa đảo chiều mạnh. Tuy nhiên, ba yếu tố có thể hỗ trợ Việt Nam gồm áp lực bán ròng từ các quỹ theo dõi FTSE Frontier giảm dần; dòng tiền chuyển đổi nâng hạng bắt đầu mua cổ phiếu Việt Nam; và định giá thị trường, nếu loại bỏ nhóm Vingroup, đang ở vùng hấp dẫn, trong khi một số doanh nghiệp có câu chuyện tăng trưởng và tái định giá.
Về dài hạn, dòng vốn ngoại có thể quay trở lại Việt Nam nhờ chính sách vĩ mô hỗ trợ tăng trưởng, định giá hấp dẫn, quá trình tiếp tục cải cách thể chế thị trường chứng khoán và việc mở rộng nguồn cung “hàng hóa” chất lượng thông qua cổ phần hóa, thoái vốn doanh nghiệp nhà nước và cơ chế niêm yết cho doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài.
Việc triển khai các sản phẩm, dịch vụ theo tiêu chuẩn quốc tế như chứng chỉ lưu ký (DR), giao dịch trong ngày và bán khống cũng được xem là những yếu tố hỗ trợ. Quá trình chuyển đổi nâng hạng FTSE và định hướng mục tiêu MSCI trước năm 2030 cũng là động lực để dòng vốn quay lại thị trường.
Nguồn: Vneconomy