Dệt may Việt Nam đối mặt nguy cơ mất lợi thế tại Mỹ vì thuế mới
Investing.com - Việt Nam đã vươn lên trở thành nhà cung cấp hàng may mặc lớn nhất cho thị trường Mỹ, vượt Trung Quốc về thị phần. Tuy nhiên, lợi thế này có thể đối mặt với thách thức mới khi Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) đề xuất áp thuế bổ sung 12,5% đối với hàng hóa từ Việt Nam liên quan đến cuộc điều tra về lao động cưỡng bức. Đáng chú ý, một số đối thủ cạnh tranh trực tiếp như Bangladesh lại được đề xuất mức thuế thấp hơn, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ dịch chuyển đơn hàng trong thời gian tới.
Theo báo cáo mới công bố của Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam (MASVN), USTR ngày 2/6 đã đưa ra kết luận sơ bộ trong cuộc điều tra theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, đề xuất áp thuế bổ sung đối với hàng hóa nhập khẩu từ 60 nền kinh tế bị cho là chưa có cơ chế pháp lý đầy đủ nhằm ngăn chặn hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức.
Trong phương án hiện tại, Việt Nam bị xếp vào nhóm chịu mức thuế bổ sung 12,5%, cùng với nhiều nền kinh tế lớn như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ và Thái Lan. Theo đánh giá của USTR, các quốc gia trong nhóm này chưa ban hành quy định pháp lý trực tiếp cấm nhập khẩu hàng hóa có liên quan đến lao động cưỡng bức theo tiêu chuẩn mà phía Mỹ đặt ra.
Lợi thế vừa giành được đứng trước sức ép mới
Điểm đáng chú ý là đề xuất thuế xuất hiện trong bối cảnh ngành dệt may Việt Nam vừa đạt được bước tiến quan trọng tại thị trường Mỹ.
Theo MASVN, Việt Nam hiện chiếm khoảng 20,6% thị phần hàng may mặc nhập khẩu vào Mỹ trong nửa đầu năm 2025, qua đó vượt Trung Quốc để trở thành nhà cung cấp lớn nhất cho thị trường này. Mỹ cũng đang là thị trường xuất khẩu quan trọng nhất của ngành dệt may Việt Nam, đóng góp khoảng 40% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành, tương đương khoảng 18 tỷ USD trong năm 2025.
Tuy nhiên, lợi thế trên có thể bị ảnh hưởng nếu đề xuất của USTR được thông qua.
Trong khi Việt Nam bị xếp vào nhóm chịu thuế 12,5%, Bangladesh - một trong những đối thủ cạnh tranh trực tiếp lớn nhất trong ngành may mặc toàn cầu - lại nằm trong nhóm chịu thuế 10%. Theo MASVN, chênh lệch 2,5 điểm phần trăm tuy không quá lớn nhưng có thể ảnh hưởng đến quyết định phân bổ đơn hàng của các nhà mua hàng Mỹ, đặc biệt trong bối cảnh các thương hiệu quốc tế đang ngày càng nhạy cảm với chi phí.
Nói cách khác, rủi ro lớn nhất không nằm ở việc hàng hóa Việt Nam trở nên quá đắt đỏ, mà ở khả năng suy giảm lợi thế cạnh tranh tương đối so với các quốc gia xuất khẩu khác.
Trên thị trường chứng khoán, nhóm doanh nghiệp dệt may có tỷ trọng xuất khẩu lớn sang Mỹ như , MSH, , , hay nhiều khả năng sẽ nằm trong tâm điểm theo dõi nếu tiến trình điều tra của USTR tiếp tục được thúc đẩy trong thời gian tới.
Không chỉ dệt may, nhiều ngành xuất khẩu tỷ USD cũng chịu áp lực
Bên cạnh dệt may, da giày và túi xách được MASVN đánh giá là nhóm chịu rủi ro cao do phụ thuộc lớn vào thị trường Mỹ.
Hiện Mỹ chiếm khoảng 41% tổng kim ngạch xuất khẩu da giày của Việt Nam, tương đương 11,2 tỷ USD trong năm 2025. Trước những diễn biến mới, Hiệp hội Da giày - Túi xách Việt Nam (LEFASO) đã gửi kiến nghị khẩn lên Chính phủ. Trong khi đó, Hiệp hội Nhà phân phối và Bán lẻ Giày dép Mỹ (FDRA) cũng bày tỏ quan ngại vì nguy cơ làm gia tăng chi phí chuỗi cung ứng cho chính doanh nghiệp Mỹ. MASVN xếp vào nhóm doanh nghiệp niêm yết đáng chú ý đối với ngành này.
Ngành gỗ và nội thất được đánh giá chịu rủi ro ở mức trung bình. Việt Nam hiện là nhà cung cấp đồ gỗ nội thất lớn nhất cho Mỹ với thị phần tăng từ 40,5% năm 2024 lên 45,3% năm 2025. Tuy nhiên, lĩnh vực này có thể đối mặt với áp lực kép nếu đề xuất thuế mới cộng hưởng với các cuộc điều tra chống bán phá giá và thuế đối kháng đang được Mỹ triển khai. Trên sàn chứng khoán, các doanh nghiệp như , , , và được xếp trong nhóm có khả năng chịu tác động nếu sức cạnh tranh của hàng Việt Nam tại Mỹ suy giảm.
Đối với thủy sản, tác động được đánh giá hạn chế hơn nhờ nhiều doanh nghiệp đã chủ động đa dạng hóa thị trường xuất khẩu trong những năm gần đây. Kim ngạch xuất khẩu thủy sản sang Mỹ năm 2025 đạt khoảng 1,9 tỷ USD. Các doanh nghiệp như , , , , và được đánh giá có dư địa thích ứng tốt hơn so với các ngành phụ thuộc lớn vào thị trường Mỹ.
Trong khi đó, ngành điện tử và linh kiện – lĩnh vực xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam sang Mỹ với quy mô khoảng 42 tỷ USD – được đánh giá có mức độ rủi ro trực tiếp thấp hơn do phần lớn hoạt động xuất khẩu đến từ các doanh nghiệp FDI. Tuy nhiên, MASVN lưu ý tốc độ tăng trưởng xuất khẩu điện tử sang Mỹ đã đạt tới 81,4% trong năm 2025, do đó bất kỳ thay đổi chính sách nào cũng có thể tạo ra hiệu ứng điều chỉnh đáng kể đối với chuỗi cung ứng liên quan.
Tác động gián tiếp có thể lan sang các nhóm doanh nghiệp khu công nghiệp, cảng biển và logistics đang hưởng lợi từ dòng chảy thương mại với Mỹ.
Tháng 7 sẽ là giai đoạn quyết định
Đề xuất của USTR hiện mới ở giai đoạn lấy ý kiến và chưa chính thức có hiệu lực.
Theo lộ trình được công bố, ngày 22/6 là hạn đăng ký tham gia phiên điều trần, ngày 6/7 là hạn nộp ý kiến bằng văn bản và phiên điều trần công khai sẽ diễn ra vào ngày 7/7 tại Washington D.C. Sau đó, USTR sẽ rà soát các ý kiến đóng góp trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.
Đáng chú ý, danh mục hàng hóa được miễn trừ vẫn đang mở để tiếp nhận ý kiến từ các bên liên quan. Bên cạnh đó, USTR cũng đề xuất cơ chế riêng đối với ngành dệt may, cho phép một lượng nhất định hàng dệt may từ một số nền kinh tế được nhập khẩu vào Mỹ với mức thuế thấp hơn mức chuẩn. Theo MASVN, đây là điểm tích cực đáng chú ý đối với ngành dệt may Việt Nam trong giai đoạn tham vấn hiện nay.
Điều được các doanh nghiệp xuất khẩu quan tâm hiện nay không chỉ là mức thuế bổ sung 12,5%, mà còn là khả năng duy trì lợi thế cạnh tranh tại thị trường Mỹ. Nếu khoảng cách thuế giữa Việt Nam và các đối thủ xuất khẩu tiếp tục được duy trì, áp lực cạnh tranh có thể gia tăng trong trung hạn, đặc biệt ở những ngành phụ thuộc lớn vào thị trường Mỹ như dệt may và da giày. Ngược lại, việc mở rộng danh mục miễn trừ hoặc điều chỉnh mức thuế sau quá trình tham vấn có thể giúp giảm đáng kể tác động đối với các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam.
Theo Investing.com